Kult św Wiktorii

Untitled document

ŻYWOT ŚW. WIKTORII

Według Martyrologium Rzymskiego

Święta Wiktoria, młoda dziewczyna ze szlachetnej rodziny rzymskiej, chrześcijanka żyjąca w III wieku, za panowania cesarza Decjusza. Z woli rodziców zaręczona z patrycjuszem, poganinem, odmówiła małżeństwa z nim, by poświęcić się wyłącznie Bogu. Uwięziona za zgodą cesarza w posiadłościach narzeczonego w Sabinie pod Rzymem, nie tylko nie ugięła się, lecz pozyskała jeszcze wiele dusz dla Chrystusa. Poniosła śmierć przebita mieczem. W IX wieku relikwie Świętej przeniesiono do kościoła parafialnego na górze Matemano, gdzie głównie jej kult się rozwinął.

Inne źródła historyczne podają lepiej udokumentowane ostatnie lata jej życia - od 250 do 253 roku,    a więc okres tuż przed męczeństwem.

Wiktoria pochodziła zatem z bogatej, patrycjuszowskiej rodziny, posiadającej rzymskie obywatelstwo. Była chrześcijanką, ale miała narzeczonego, poganina Eugeniusza. Obydwoje pochodzili ze starożytnego rodu Sabinów. Narzeczony zadenuncjował Wiktorię kapitolińskiemu kapłanowi Juliuszowi, ten nakłaniał ją do złożenia hołdu bogini Dianie. Wiktoria odmówiła, pozostając wierną chrześcijaństwu. Jako obywatelka Rzymu Wiktoria zostaje skazana na śmierć "od miecza" podobnie jak św. Paweł. Wyrok zostaje wykonany, źródła podają, że stało się to 18 grudnia 253 roku, ciało złożono w sarkofagu 23 grudnia. W tym dniu obchodzone było jej liturgiczne wspomnienie.

KULT ŚWIĘTEJ WIKTORII W POLSCE

Jej kult rozwinął się w Sabinie pod Rzymem, w Rawennie (tu umieszczono jej przepiękny mozaikowy wizerunek) i w Subiako. (Wg Don Giuseppe Crocetti, Preghiamo con S. Vittoria, Fermo 1990)

Arcybiskup gnieźnieński, prymas Polski Henryk Firlej, czynił starania u papieża o reliwie męczennika z pierwszych wieków chrześcijaństwa. W 1625 roku otrzymał relikwie św. Wiktorii i złożył je w renesansowej kaplicy Jakuba Uchańskiego przy łowickiej kolegiacie. (Łowicz był w tym czasie miastem rezydencjonalnym prymasów).Legenda głosi, że prymas chciał umieścić relikwie w katedrze w Gnieżnie, obok relikwii Św. Wojciecha, ale gdy próbowano wywieźć relikwie z Łowicza, konie ciagnące powóz  nie chciały ruszyć z miejsca. Dla relikwii głowy św. Wiktorii arcybiskup-prymas ufundował złoty relikwiarz, wykonany przez polskiego złotnika Jana Szeflera. Natomiast prymas Maciej Łubieński 26 listopada 1651 roku pozostałą część relikwii umieścił w pięknym srebrnym, mającym formę trumienki, relikwiarzu. Około 1730 roku powstał srebrny monstrancjowy relikwiarz z fundacji prymasa Teodora Potockiego.   (W XVIII wieku powstał również jej relikwiarz w Wiskitkach). W antependium ołtarza dedykowanego św. Wiktorii, a ufundowanego przez prymasa Łubieńskiego, wmurowana jest marmurowa tablica z wyrytym łacińskim napisem, "Victora qvi vixit ann XVIIII qvies cet in pace" z figurą świętej w pozie orantki. Pod nią druga z napisem "Haec tabula cum sua inscriptione reperta fuit supra Corpus Sancta Victorae in Criptis Romanis via Salaria extra portam". - "Ta tablica z napisem zabrana została znad ciała św. Wiktorii w katakumbach rzymskich przy via Salaria, za bramą".

Nie zachował się, niestety, siedemnastowieczny - zapewne włoskiej proweniencji obraz wyobrażający św. Wiktorię. To wysokiej klasy dzieło ozdobione srebrnymi, pozłacanymi sukienkami znane jest tylko z fotografii przechowywanych w Państwowym Instytucie Sztuki w Warszawie. Obraz ten bowiem zaginął we wrześniu 1939 roku w czasie bitwy nad Bzurą; być może został potraktowany jako zdobycz wojenna przez hitlerowców i wywieziony do Niemiec - ale to tylko hipoteza.

W kaplicy w roku 1940 pojawia się obraz namalowany i sygnowany: A. Krawczyk. Jest to pastisz obrazu zaginionego lub zniszczonego podczas wojny - artystycznie słaby, powtarza kompozycję pierwowzoru, nie komponuje się jednak z architekturą kaplicy, jak i katedry.

Do sanktuarium św. Wiktorii przy kolegiacie łowickiej pielgrzymowali królowie, hetmani, dostojnicy świeccy i duchowni, bogaci i biedni, szukając tu umocnienia i wsparcia duchowego. Najczęściej przybywał tu król Jan Kazimierz. W burzliwych i niespokojnych latach panowania prosił o wsparcie w trudnych dla siebie i narodu momentach dziejów. Jako pielgrzym przybył z królową Marią Ludwiką w 1649 roku; fakt ten jest ukazany na wiszącym nad kaplicą obrazie Jana Triciusza Tretkowskiego (Tretki) (tekst napisu z obrazu umieszczony zastał na zakończenie tej strony). Król przybywał tu jeszcze  wiele razy - modlił się u stóp św. Wiktorii pod koniec walk szwedzkiego potopu w 1658 roku.

W 1663 roku na prośbę rajców łowickich kapituła ustanowiła specjalne nabożeństwo ku czci patronki miasta - św. Wiktorii; przyzywano jej pomocy w różnych potrzebach, a wyznaczony kapłan-mansjonarz codziennie odprawiał Mszę świętą ku jej czci. W nabożeństwach błagalno-dziękczynnych modlił się tu niejednokrotnie zwycięzca wielu bitew w naszej historii, hetman i późniejszy król Jan III Sobieski.

W szacownych murach kolegiaty łowickiej bywał ostatni król Polski Stanisław August Poniatowski,  odwiedzając krewniaka-prymasa.

Uroczystość św. Wiktorii obchodzona była 23 grudnia. Jednak 3 maja 1769 r. magistrat łowicki zwrócił się do władz kościelnych, aby wyznaczyć obchody święta patronki miasta na odpowiedniejszy dzień. Od tego czasu św. Wiktorię czczono w Łowiczu w pierwszą niedzielę po Wniebowstąpieniu.

W 1918 roku modlił się tu Achilles Ratti, nuncjusz apostolski w Polsce, późniejszy papież Pius XI. W międzywojniu kolegiatę i sanktuarium św. Wiktorii nawiedził prezydent Ignacy Mościcki.

25 III 1992 roku papież Jan Paweł II bullą "Totus Tuus Poloniae populus" ustanowił Diecezję Łowicką, kolegiatę podniósł do godności katedry, a świętą Wiktorię, tak mocno związaną z dziejami miasta, ogłosił patronką nowo powstałej diecezji. Obecnie, na mocy decyzji biskupa Alojzego Orszulika, zatwierdzonej przez Stolicę Apostolską, jej uroczystość obchodzona jest 11 listopada. Wzorem poprzedników każdorazowy Biskup Łowicki troszczy się o rozwój kultu św. Wiktorii. Na tydzień przed  świętem relikwie św. Wiktorii nawiedzają świątynie łowickie. W sam dzień uroczystości, relikwie przenoszone są w podniosłej procesji z kościoła św. Ducha do bazyliki katedralnej, niesione przez poszczególne stany. W procesję tę włączają się władze miasta i powiatu zanosząc na Starym Rynku przed katedrą modlitwy w intencj Ojczyzny,  Miasta i Księstwa Łowickiego. Modlitwę za Diecezję Łowicką przedstawia Biskup Ordynariusz, po czym błogosławi relikwiami "na cztery strony świata".  Procesję kończy uroczysta Msza św. w bazylice katedralnej. Na uroczystość tę przybywa wielu biskupów , licznie gromadzą się też pielgrzymi z całej diecezji.

Nawiązując do tradycji częstych modlitw za wstawiennictwem św. Wiktorii  obecnie również w dnii powszednie o godz. 8.00 odprawiana jest w kaplicy św. Wiktorii,  przed jej relikwiami,   Msza św. wotywna za przyczyną tej świętej patronki.

Dla szerzenia kultu patronki Łowicza powołana została Konfraternia św. Wiktorii.

MODLITWY

Oddanie się pod szczególną łaskę świętej Wiktorii
(tekst historyczny)

Święta Wiktorio, panno i męczenniczko, któraś dla miłości Oblubieńca twojego, Pana naszego, Jezusa Chrystusa, światem pogardziła, ciała i czarta natarczywości zwyciężyła, wiele niewinnych panien Bogu pozyskała, od okrutnego tyrana zabita mieczem, poszłaś na wieczne wesele -ciebie, panno święta, za najosobliwszą patronkę na cale życie moje biorę i pokornem sercem twojej wzywam pomocy; abyś twojemi prośbami u Boga prawdziwe rzeczy znikomych pogardzenie, grzechu wszelkiego obrzydzenie, czystego sumienia do śmierci dotrzymanie, szczere w Bogu zamiłowanie, od nagiej a niespodziewanej śmierci zachowanie i w lasce tegoż Boga ostatnie dotrwanie wyjednać raczyła. Niech przy zwycięskiem imieniu two-jem, zwyciężę wszelkie do grzechu okazyje i złe nałogi oraz wszystkie nieprzyjacioły duszy mojej potłumię. Zachowaj mnie od powietrza morowego, od głodu i pożaru ogniowego obroń mnie. Ty mi, święta patronko, bądź w życiu opieką, a przy śmierci pociechą i obroną. Pozwól, bym pod zwycięskim imieniem twoim, o święta Wiktorio - życie zakończył i wszedł do chwały Oblubieńca twojego, Jezusa Chrystusa, który z Bogiem Ojcem i Duchem Świętym żyje i króluje na wieki wieków. Amen.

Ucieczka do świętej Wiktorii we wszystkich potrzebach
(tekst historyczny)

Ja, grzesznik niegodny, uciekam się do twojego wstawiennictwa, panno i męczenniczko, Wiktorio święta! Szczęście, jakiegoś dostąpiła, jest największe. Nie lękasz się już utraty tego szczęścia. Przez całą wieczność będzie twojem. Wysłużyłaś je sobie rozlicznemi cnotami, chwalebnemi uczynkami, bolesnem męczeństwem, wzgardą świata i miłością Boga. Przyczyń się za mną, niegodnym sługą twoim. Wyjednaj mi, czego nędza moja u Boga wyjednać nie może (tu wyrazić należy potrzeby swoje NN). Przedstaw twoje cnoty i proś Go, przez zasługi Syna Jego, twoje i zasługi Wszystkich Świętych, aby się zmiłowawszy nade mną i grzeszną duszą moją, zbawił ją i pokazał świętą swoją Opatrzność nade mną; żeby był moim pocieszycielem w smutkach, wspomożycielem w niedostatku, obrońcą w przygodach wszelkich, wybawicielem od powietrza zaraźliwego, pożaru ogniowego, głodu ciężkiego, nagłej i niespodziewanej śmierci i od wszelkiego złego tak duszy, jak ciała. Niech ta godzina w którą Cię wysławiam, tak dla mnie będzie szczęśliwa. O święta Wiktorio! Patronko łaskawa, żebym przez ciebie wszystko to otrzymał, o co cię pokornie proszę. Daj to, łaskawy, miłosierny i wszechmogący Boże! dla tej Świętej twojej, przez którą Ciebie czczę i wychwalam, co otrzymawszy, pragnę Cię z nią wielbić i wysławiać na wieki wieków. Amen.

Tekst łaciński (z tłumaczeniem) widniejący na obrazie "Pokłon króla Jana Kazimierza relikwiom św. Wiktorii".
HOC IN LOCO SERENISSIMUS JOANNES CASIMIRUS REX CUM SERENISSIMA LODOVICA MARIA PROMISSA S. VICTORIAE VIRGINI ET MARTIRI POST EXPEDITIONEM BELLICAM ZBOROVENSEM PACI VOTA SACRASQUE EIUSDEM RELIQUIAS AB ILLORMO MATHIA LUBIENSKI ARCHEPISCOPO GNESNENSIS AD DEOSCULANDUM PORRECTAS CUM SUMMA VENERATUR DEVOTIONE

W TYM MIEJSCU NAJDOSTOJNIEJSZY KRÓL JAN KAZIMIERZ Z NAJDOSTOJNIEJSZĄ LUDWIKĄ MARIĄ (uczynił) ŚLUBOWANIE ŚWIĘTEJ WIKTORII DZIEWICY I MĘCZENNICY NA RZECZ POKOJU PO WOJENNEJ WYPRAWIE ZBOROWSKIEJ, A ŚWIĘTE JEJ RELIKWIE PODANE DO UCAŁOWANIA PRZEZ NAJDOSTOJNIESZEGO ARCYBISKUPA GNIEŹNIEŃSKIEGO MACIEJA ŁUBIEŃSKIEGO Z NAJWIĘKSZĄ POBOŻNOŚCIĄ UCZCIŁ.


Społeczne echa kultu św. Wiktorii prof. W. Wysocki

św. Wiktoria - Bp Józef Zawitkowski

 

Wersja strony do druku

Ogłoszenia|Aktualności|O parafii |Wspólnoty|Bazylika katedralna| Boże Ciało |Kontakt